U Velikom holu Kulturnog centra u Rumi otvorena je izložba „Memorijali Legetske bitke 1914“, posvećena spomenicima koji čuvaju sećanje na jednu od najtragičnijih bitaka za srpsku vojsku u Prvom svetskom ratu. Izložbu je organizovao SUBNOR Mesne zajednice Laćarak, a priredila ju je Gorana Lemajić, istoričarka Zavoda za zaštitu spomenika kulture Sremska Mitrovica.
Iako se sama bitka na Legetu odigrala 6. septembra 1914. godine, nedaleko od Šašinaca na području Grada Sremska Mitrovica, deo memorijala nalazi se i u Rumi. Srpsko vojničko groblje u Rumi jedno je od najznačajnijih obeležja ove tragične bitke, koja je ostavila duboke posledice po vojsku i stanovništvo. Pored njega, izložba obuhvata i spomenik na mestu same bitke, kao i kosturnicu na pravoslavnom groblju u Sremskoj Mitrovici.
„Izložba je posvećena memorijalima — mestima na kojima su bili sahranjeni vojnici obe vojske, ali smo se najviše koncentrisali na srpske vojnike. Prema dostupnim podacima, na mestu same bitke na polju Leget sahranjeno je najmanje 675 srpskih vojnika i dva austrougarska. Tu je 1923. godine podignut monumen talni spomenik uz zalaganje tadašnjeg mitrovačkog Sokola.
Drugi značajan memorijal je kosturnica na pravoslavnom groblju u Sremskoj Mitrovici, gde se čuvaju posmrtni ostaci oko 252 stradala. Deo je poginuo tokom bitke, dok su mnogi bili internirani Srbi koji su umrli u mitrovačkoj kaznioni. Kosturnica je osveštana na Vidovdan 1934. godine i do danas nije menjala izgled. Treći memorijal je srpsko vojničko groblje u Rumi, na kojem je sahranjeno 55 pravoslavnih vojnika — većinom Srba, ali i 12 Austrougara“, navela je Gorana Lemajić.
Dodala je da izložba prikazuje formiranje groblja 1914. godine, kao i njegov razvoj kroz vreme, posebno posle obimne rekonstrukcije iz 2014. godine.
Izložbu su podržali Opština Ruma i Ministarstvo za rad, zapošljavanje, boračka i socijalna pitanja. Otvorena je simbolično u vreme obeležavanja Dana opštine — godišnjice prisajedinjenja Srema Kraljevini Srbiji 24. novembra 1918. godine, dan pre Velike narodne skupštine u Novom Sadu.
O važnosti njegovanja istorijskog pamćenja govorio je i Stevan Kovačević, pomoćnik predsednika Opštine Ruma, koji je otvorio izložbu.
„Negovanje kulture sećanja važno je zbog duga prema našim slavnim precima, ali i zbog razumevanja istorijskih izazova koji su pred nama. Posebno mi je drago što izložbu otvaramo uoči 24. novembra — Dana opštine Ruma, dana kada je doneta istorijska odluka da se sudbina Srema veže za Kraljevinu Srbiju, nezavisno od odluke koja će dan kasnije biti doneta u Novom Sadu“, istakao je Kovačević.
Zahvaljujući podršci Republičkog zavoda za zaštitu spomenika kulture, javnost prvi put ima priliku da vidi retke fotografije iz fondova Arhiva Jugoslavije. Izložba donosi i prikaze stradanja civilnog stanovništva nakon bitke, kao i spomenike posvećene austrougarskim vojnicima poginulim u borbama.
Bitka na Legetu, deo velike Sremske operacije Vojske Kraljevine Srbije, trajala je od 5. do 7. septembra 1914. godine. Uprkos tragičnom ishodu i velikim žrtvama — oko 1500 poginulih i 4800 zarobljenih — prelazak preko reke Save označio je odlučan korak u borbi za oslobođenje i ujedinjenje srpskog naroda. Samo oko 600 vojnika uspelo je da se spase preplivavanjem Save. Na vojničkom groblju u Rumi sahranjeni su vojnici koji su preminuli u tadašnjoj vojnoj bolnici, a precizni podaci o njima sačuvani su zahvaljujući rumsom parohu Marku Šauli.